Mas ku solo aira komprimí: Di Nitrox te na hidrogeno, i kon esaki ta motibu pa buseo ta usa diferente gas pa warda awor
Aira komprimí ordinario ta ideal pa hopi buseo, pero pa algun tipo di buseo nan ta usa otro gas, manera Nitrox (aira ku mas oxígeno) i Trimix (una mezcla di nitrogeno, oxígeno i helio). Den e artíkulo aki nos ta sigui e desaroyo di deporte di buseo ku e gasnan aki: for di e uso di Nitrox te na eksperimento ku mezclanan ku hidrogeno pa buseá hopi profundo. Nos ta diskuti e uso diferente gas, metodo pa mezclá, analiza i konosé nan i e capacitación ku ta konektá ku esaki. No ta un guia prakty, pero un guí simpel tokante e fisika i kimika di gas pa kada buseo.
1. Aira no ta e úniko gas pa hala rosea
Den e artíkulo anterior nos a wak di unda e aira ku nos ta hala rosea bou di awa ta bini, kon un kompresor ta komprimí e aira i kiko ta hasi aira adekuá pa buseo. Pa mayoria di buseonan rekreativo, aira komprimí ta un bon eskoho. E tin un preis relativamente abou, ta fásil pa haña i no ta kompliká pa produsí.
Pero aira no ta e úniko gas ku nos por hala rosea bou di awa. Ora nos ke keda mas largu bou di awa òf buseá mas profundo, nos ta topa ku sierto limitashonnan. Bou di preshon haltu, nitrógeno por kousa narkósis i nos kurpa ta absorb'é durante e buseo. Oksígeno, ku nos tin mester pa biba, por bira tóksiko si su preshon parsial ta demasiado haltu. I kuantu mas profundo nos bai, mas denso e gas ta bira, loke por hasi hala rosea mas difísil.
Si nos kambia e proporshonnan di e gasnan, nos por adaptá e meskla na un buseo spesífiko. Por ehèmpel, den Nitrox nos ta remplasá un parti di nitrógeno ku mas oksígeno. Den Trimix nos ta usa helio tambe. I durante diferente fasenan di un buseo tékniko, nos por usa diferente mesklanan di gas.
Sin embargo, kada meskla tin su bentahanan i limitashonnan. Un gas ku ta adekuá na un profundidat chikí por bira peligroso mas profundo. I un gas ku ta prepará spesialmente pa un buseo hopi profundo por no ta adekuá pa hala rosea serka di superfisie.
Komo Divemaster, bo no tin ku sa usa òf produsí tur e gasnan aki bo mes. Pero ta importante pa komprondé kiko nan ta i pakiko buseadónan ta usa nan. Den un sentro di buseo profesional bo por topa ku bòternan di Nitrox, analisadónan di gas, markashonnan di MOD i buseadónan ku ta usa diferente mesklanan. Kisas bo lo guia buseadónan tékniko òf traha den un sentro ku ta produsí Trimix i gasnan pa deskompreshon. Komo Dive Professional, bo mester por komprondé kiko ta pasando i pakiko ta sigui sierto prosedimentunan di siguridat.
Den e artíkulo aki nos ta bai mas leu ku aira komun. Nos ta kuminsá ku Nitrox, ku awe ta komun den hopi sentronan di buseo rekreativo. Despues nos ta trata Trimix, gasnan pa deskompreshon i, finalmente, mesklanan eksperimental ku hidrógeno. Nos no ta wak solamente kiko e gasnan aki ta, sino tambe pakiko nos ta usa nan, kon nos ta produsí i kontrolá nan, i kua konosementu, entrenamentu i ekipo adishonal ta nesesario.
Welk ademgas past bij de duik van vandaag? Dat hangt vooral af van de diepte en het doel van de duik. Lucht, Nitrox, Trimix en andere mengsels hebben elk hun eigen toepassingsgebied.
2. Pakiko usa otro gas na lugá di aira?
Aira komun ta konsistí di mas o ménos 21% oksígeno, 78% nitrógeno i un kantidat chikí di otro gasnan (ménos ku 1%). Riba tera, e meskla aki ta ideal pa nos: nos ta hala rosea sin pensa riba dje. Pero bou di awa, preshon ta subi ku profundidat. Esaki ta hasi ku preshon parsial di kada gas ku nos ta hala rosea tambe ta subi.
Nos tin mester di oksígeno (O₂) pa biba. Si nos remplasá un parti di nitrógeno ku oksígeno, nos kurpa ta absorbé ménos nitrógeno durante e buseo. Esaki por ta un bentaha. Pero mas oksígeno no ta semper mihó: si su preshon parsial ta bira demasiado haltu, e risiko di toksisidat di oksígeno ta subi. Un meskla ku ta adekuá na un profundidat chikí por bira peligroso mas profundo.
Nitrógeno (N₂) ta forma e parti mas grandi di aira komun. E tin un preis abou i ta fásil pa haña, pero bou di preshon e tin desbentahanan. Durante un buseo, nos kurpa ta absorbé nitrógeno, loke ta importante pa deskompreshon i e risiko di malesa di deskompreshon. Ademas, na profundidat mas grandi nitrógeno por tin un efekto narkótiko. Kuantu mas profundo nos bai, mas fuerte e efekto aki por bira.
Tin un otro problema importante den buseo profundo: densidat di gas. Kuantu mas haltu e preshon ambiente ta, mas denso e gas ku nos ta hala rosea ta bira. Na 30 meter, e preshon ambiente ta mas o ménos kuater biaha e preshon na superfisie. E gas ta kontené mas molékulanan den e mesun volúmen, i esaki por hasi e gas mas difísil pa move den nos reguladó i via respiratorio. Den e profundidatnan di buseo rekreativo, normalmente esaki no ta un limitashon grandi si nos no ta hasi hopi esfuerso. Pero na profundidat mas grandi, e trabou di hala rosea ta bira un faktor importante.
Helio (He) ta un gas ku por yuda limitá e problema aki. E ta hopi mas lihé ku nitrógeno i su efekto narkótiko ta hopi mas chikí. Si nos remplasá un parti di nitrógeno ku helio, nos por produsí un meskla mas adekuá pa buseo profundo. Pero helio tambe tin su desbentahanan: e ta karu, no ta semper fásil pa haña i ta pidi atenshon spesial den planifikashon di gas i deskompreshon.
No tin un gas di respirashon ku ta perfekto pa tur buseo. Aira komun ta un eskoho práktiko pa mayoria di buseonan rekreativo. Nitrox por yuda limitá e kantidat di nitrógeno ku nos kurpa ta absorbé. Mesklanan ku helio ta spesialmente útil pa buseonan profundo. I durante deskompreshon tékniko, nos por usa gasnan ku un porsentahe haltu di oksígeno.
E pregunta no ta kua gas ta mihó, sino kua gas ta mas adekuá pa e profundidat, durashon i propósito di un buseo. Dor di adaptá e proporshonnan di oksígeno, nitrógeno i helio, nos por adaptá e propiedatnan di e gas na e buseo ku nos ke hasi.
Nitrox werd ooit met argwaan bekeken en zelfs ‘duivelsgas’ genoemd. Inmiddels is het bij veel duikcentra dagelijkse praktijk. Het lagere stikstofgehalte kan voordelen bieden, maar het extra zuurstof beperkt de maximale diepte.
3. Di gas di diabel pa un práktika di tur dia
Buseo ku mesklanan di gas diferente for di aira komun por parse un desaroyo moderno, pero e idea ta mas bieu ku buseo rekreativo manera nos konosé awe. Den promé mitar di siglo binti, investigadónan tabata eksperementá kaba ku diferente proporshonnan di oksígeno i nitrógeno. For di añanan 1950, Marina di Merka tabata usa mesklanan ku mas oksígeno. E meta tabata meskos ku awe: adaptá e gas di respirashon na profundidat i durashon di e buseo.
Un paso importante a bini for di buseo sientífiko. Den añanan 1970, e investigador i fisiólogo di buseo merikano J. Morgan Wells a desaroyá prosedimentunan práktiko pa uso di aira ku mas oksígeno na NOAA. Di e trabou aki a sali e mesklanan konosí komo NOAA Nitrox I (32% oksígeno) i NOAA Nitrox II (36% oksígeno). E NOAA Diving Manual di 1979 tabata inkluí prosedimentunan pa usa Nitrox. E gas no tabata nobo, pero den añanan 1980 el a kuminsá haña su kaminda den buseo rekreativo. I esey no a sosodé sin resistensia.
Un di e pioneronan tabata Dick Rutkowski, kende a traha hopi aña na NOAA i tabata estrechamente envolví den entrenamentu di buseo i uso di Nitrox. Despues ku el a sali di NOAA, el a kuminsá promové Nitrox pafó di e mundu sientífiko i profesional. Na 1985 a nase International Association of Nitrox Divers (IAND, despues IANTD), ku e meta di hasi entrenamentu di Nitrox aksesibel pa buseadónan rekreativo. E gas mes no tabata nobo. Loke tabata revolushonario tabata e idea ku un buseadó rekreativo por siña usa e gas aki ku siguridat despues di un kurso relativamente kortiku, i despues hañ'é na un sentro di buseo. Pa algun profesionalnan, esaki tabata parse manera pone un teknika reservá pa spesialistanan den man di públiko general. A pesar di e resistensia, IAND a sigui forma buseadónan i instrukturnan.
No tur hende den industria tabata kontentu. Krítikonan tabata konsiderá Nitrox demasiado kompliká òf peligroso pa buseo rekreativo. Fabrikantenan tabatin pregunta tokante kompatibilidat di ekipo ku mesklanan ku mas oksígeno, i organisashonnan grandi di entrenamentu tabata kauteloso. Rutkowski, sin embargo, a sigui defendé su punto di bista. Su frase konosí tabata: “Science always wins over bullshit.”
E diskushon a bira basta fuerte. Nitrox a haña e nòmber di burla voodoo gas, i Bill Gleason, redaktor di e revista merikano Skin Diver, a yam'é The Devil's Gas. Na 1991, Robert Gray di DEMA a ekspresá su preokupashon ku uso rekreativo di Nitrox por trese un risiko serio i innesesario. E resistensia no a keda na palabra so: organisashonnan manera IAND i ANDI no tabatin akseso na e feria DEMA na prinsipio di añanan 1990. Loke ta interesante ta ku e kontroversia no tabata tokante un gas kompletamente deskonosí, sino tokante si un teknika ku ya tabata usa den buseo sientífiko i profesional por bira aksesibel pa buseadónan rekreativo.
Organisashonnan grandi di entrenamentu tabatin nan dudanan tambe. Na prinsipio di añanan 1990, PADI tabata konsiderá ku ainda no tabatin sufisiente prosedimentunan, entrenamentu i ekipo pa introducí Nitrox na gran eskala. British Sub-Aqua Club (BSAC) a bai mas leu: na 1993 e organisashon a prohibí uso di Nitrox durante buseonan di klup, asta pa miembronan ku a haña entrenamentu na otro lugá. Pero e situashon a kambia relativamente lihé. Na mei 1995 BSAC a kita e prohibishon, i despues el a kuminsá ofresé su mes kursonan di Nitrox. PADI tambe a introducí su programa Enriched Air Diver na 1995, ku a haña mas difushon for di 1996.
Awe ta difísil imaginá kon kontroversial Nitrox tabata. Den hopi sentronan di buseo e ta kasi mesun komun ku aira komprimí, i Enriched Air Nitrox ta un di e spesialidatnan mas popular. Loke un tempu tabata konosí komo gas di diabel a bira parti di buseo di tur dia.
E historia aki ta mustra ku innovashon den buseo no semper ta haña aseptashon di un biaha. Preguntanan tokante siguridat, ekipo i entrenamentu ta legítimo, i mester investigá nan seriamente. Pero ku investigashon, eksperensia i prosedimentunan adekuá, un teknika ku na prinsipio ta parse eksótiko por bira práktika komun. Mas dilanti nos lo mira ku un diskushon semejante ta surgi rondó di hidrógeno komo gas pa buseo profundo.
De weerstand tegen Nitrox bleef niet beperkt tot woorden. Op de DEMA-beurs waren Nitroxorganisaties niet welkom. De uitspraak op de afbeelding vat hun reactie kernachtig samen: “Science always wins over bullshit.” Een paar jaar laten omarmden al die organisaties Nitrox.
4. Nitrox: mas oksígeno, ménos nitrógeno
Pero kiko ta Nitrox, e gas ku a kousa tantu diskushon? E nòmber por trese konfundishon, pasobra striktamente papia tur meskla di nitrógeno i oksígeno ta Nitrox, inkluso aira komun. Den buseo, sin embargo, normalmente nos ta usa e palabra pa Enriched Air Nitrox (EAN): aira ku un porsentahe di oksígeno mas haltu ku e 21% ku tin den aira komun.
E dos mesklanan mas konosí ta EAN32 i EAN36, ku respektivamente 32% i 36% oksígeno. E parti ku ta sobra ta prinsipalmente nitrógeno. EAN32 tin mas o ménos 68% nitrógeno, kompará ku kasi 79% den aira komun. E diferensia por parse chikí, pero bou di awa e tin konsekuensianan importante.
Ménos nitrógeno
E bentaha prinsipal di Nitrox no ta simplemente ku e tin mas oksígeno, sino ku e tin ménos nitrógeno. Durante un buseo, e tehidonan di nos kurpa ta absorbé nitrógeno. Kuantu nan ta absorbé ta dependé, entre otro kos, di profundidat i durashon di e buseo. Si nos usa EAN32 na mesun profundidat ku aira komun, e preshon parsial di nitrógeno ta mas abou. Pa loke ta toka e karga di nitrógeno, ta manera nos ta buseá na un profundidat mas chikí.
Nos por ekspresá esaki ku e konsepto Equivalent Air Depth (EAD): e profundidat na kua aira komun lo tin mesun preshon parsial di nitrógeno ku e meskla di Nitrox ku nos ta usa.
P'esei Nitrox por duna nos un límite di tempu sin deskompreshon obligá (no-decompression limit, NDL) mas largu ku aira komun. E bentaha aki ta importante prinsipalmente durante buseonan repetitivo òf ora e NDL ta limitá nos tempu bou di awa. Pero Nitrox no ta eliminá e risiko di malesa di deskompreshon. Nos kurpa ta sigui absorbé nitrógeno, i nos mester sigui planifiká e buseo ku kuido, segun tabelanan òf un komputadó di buseo ku ta konfigurá korektamente.
Mas oksígeno
E mesun kambio ku ta duna nos un bentaha tambe ta trese un limitashon nobo. Ora nos remplasá un parti di nitrógeno ku mas oksígeno, e preshon parsial di oksígeno (ppO₂) na un profundidat determiná ta subi.
Na superfisie, oksígeno den aira komun tin un preshon parsial di mas o ménos 0,21 bar. Na 10 meter, kaminda e preshon absoluto ta mas o ménos 2 bar, esaki ta bira 0,42 bar. Kuantu mas profundo nos bai, mas haltu e preshon parsial ta bira. Ku EAN32 e subida ta mas rápido: na superfisie e ppO₂ ta mas o ménos 0,32 bar, i na 30 meter, bou di un preshon absoluto di 4 bar, e ta 1,28 bar.
Esaki ta un prinsipio fundamental di buseo ku diferente gasnan: pa nos kurpa no ta solamente e porsentahe di un gas ku ta konta, sino tambe su preshon parsial na e profundidat kaminda nos ta hal'é rosea.
Frakshon i preshon parsial
E frakshon di oksígeno den un meskla ta konosí komo fraction of oxygen (FO₂). Pa aira komun e FO₂ ta mas o ménos 0,21; pa EAN32 e ta 0,32, i pa EAN36 e ta 0,36. Pa kalkulá e preshon parsial di oksígeno, nos ta multipliká e FO₂ ku e preshon absoluto:
ppO₂ = FO₂ × preshon absoluto
Pasobra un ppO₂ demasiado haltu por kousa toksisidat di oksígeno, nos no por usa un meskla di Nitrox na kualke profundidat. Kada meskla tin un Maximum Operating Depth (MOD): e profundidat máksimo na kua e ppO₂ no ta pasa e límite ku nos a skohe.
Pa e parti aktivo di un buseo, generalmente ta usa un ppO₂ máksimo di 1,4 bar pa planifikashon. Ku e límite aki, EAN32 tin un MOD di mas o ménos 34 meter, i EAN36 di mas o ménos 29 meter. Den sierto prosedimentunan di deskompreshon por usa un ppO₂ mas haltu, te 1,6 bar, pero esaki ta pidi entrenamentu i prosedimentunan spesífiko. Nitrox, pues, no ta un manera simpel pa buseá mas profundo. Al kontrario: kuantu mas haltu e porsentahe di oksígeno, mas chikí e profundidat máksimo permití.
No ta e ppO₂ máksimo so ku ta konta. Durashon di eksposishon na un preshon parsial haltu di oksígeno tambe ta importante. Un ppO₂ demasiado haltu por kousa toksisidat agudo di oksígeno den sistema nervioso sentral (CNS oxygen toxicity). Bou di awa, un konvulshon ta partikularmente peligroso, pasobra e por hasi un buseadó pèrdè su reguladó i hoga. Eksposishon prolongá na preshonnan haltu di oksígeno por afektá pulmonnan tambe.
Den buseonan tékniko i di larga durashon, pues, nos ta kontrolá tantu e ppO₂ máksimo komo e eksposishon total na oksígeno. Durante un buseo rekreativo ku Nitrox, e komputadó di buseo por yuda ku e kalkulashonnan aki. Pero e por hasi esaki korektamente solamente si nos a introducí e porsentahe di oksígeno korekto. P'esei kada buseadó di Nitrox mester sa kiko tin den su bòtèr.
Nitrox ta ofresé un bentaha importante, pero e bentaha tin su preis: ménos nitrógeno por duna mas tempu bou di awa, mientras mas oksígeno ta limitá profundidat i durashon di eksposishon. E ta un bon ehèmpel di kon nos por adaptá un gas di respirashon na e meta di un buseo.
Hoe meer zuurstof een mengsel bevat, hoe ondieper de maximale gebruiksdiepte doorgaans ligt. Controleer daarom het gasmengsel en de bijbehorende MOD voordat je het gebruikt.
5. Kon nos ta produsí Nitrox?
Promé ku nos por buseá ku Nitrox, naturalmente nos mester produsí e meskla. Un kompresor komun pa buseo ta komprimí aira sin kambia su komposishon: despues di filtrashon, e aira ta drenta den e bòtèr ku kasi e mesun proporshonnan di gas. Pa produsí Nitrox, nos mester agregá oksígeno òf kita un parti di nitrógeno for di e aira.
Tin diferente metodonan pa hasi esaki. E eskoho ta dependé di e kantidat di Nitrox ku e stashon di yena ta produsí, e mesklanan ku e ke ofresé i e instalashon ku e tin disponibel.
Mesklamentu segun preshon parsial
Un método tradishonal ta mesklamentu segun preshon parsial (partial-pressure blending). Den e método aki, promé ta agregá un kantidat kalkulá di oksígeno puro na e bòtèr. Despues ta yena e bòtèr ku aira te na e preshon final deseá. E kantidatnan ta determiná e porsentahe final di oksígeno.
Por ehèmpel, pa produsí EAN32, e persona ku ta meskla e gas ta kalkulá kuantu oksígeno mester agregá, teniendo kuenta ku kualke gas ku ainda tin den e bòtèr. Despues e ta agregá e oksígeno i kompletá e yenamentu ku aira.
E bentaha di e método aki ta su fleksibilidat: e ta permití produsí diferente mesklanan, i e mesun prinsipionan ta útil pa mesklamentu di gasnan tékniko. E desbentaha ta ku oksígeno puro ta pasa bou di preshon haltu den e bòtèr i den parti di e instalashon di yena. Esaki ta pidi medidanan estrikto di siguridat, kompatibilidat di materialnan i limpiesa di e partinan ku ta bini den kontakto ku oksígeno.
Mesklamentu ku fluho kontinuo
Den mesklamentu ku fluho kontinuo (continuous-flow blending), ta agregá oksígeno na e aira promé ku e drenta den e kompresor di preshon haltu. E dos gasnan ta meskla den un proporshon kontrolá, i despues e kompresor ta komprimí e meskla.
Un bentaha ta ku no tin mester di agregá oksígeno puro na kada bòtèr individualmente. Asina e stashon por yena hopi bòternan ku mesun meskla di un manera efisiente.
E desbentaha ta ku e kompresor mes ta traha ku aira ku tin mas oksígeno ku normal. No tur kompresor òf instalashon ta diseñá pa esaki. E porsentahe di oksígeno na entrada di e kompresor mester keda bou di kontrol, i e sistema kompletu mester ta adekuá pa e aplikashon aki.
Sistema di membrana
Un otro método ta usa un sistema di membrana. Aki no ta agregá oksígeno puro; na su lugá, ta kita un parti di nitrógeno for di e aira. E aira ta pasa den un membrana spesial, kaminda diferente gasnan ta pasa ku diferente fasilidat. Asina por produsí un fluho di aira ku tin relativamente mas oksígeno i ménos nitrógeno.
Despues e aira enrikisí ta drenta den un kompresor di preshon haltu, ku ta komprimí e gas pa yena bòternan na 200 òf 300 bar. Sistemanan di membrana ta útil prinsipalmente pa stashonnan ku ta produsí kantidatnan grandi di Nitrox di manera kontinuo. Nan no mester agregá oksígeno puro na kada bòtèr, pero e instalashon ta mas kompliká ku un sistema di aira komun, i e porsentahe di oksígeno ku por produsí tin su limitashonnan.
Kua método ta mihó?
No tin un método ku ta mihó pa tur stashon di yena. Un stashon chikí ku di biaha na biaha ta produsí diferente mesklanan tin otro nesesidatnan ku un sentro di buseo grandi ku ta yena diesnan di bòtèr EAN32 tur dia. Den práktika tambe tin variashonnan i kombinashonnan di e metodonan aki.
Sin importá kua método ta usa, e gas final mester kumpli ku e eksigensianan pa gas di respirashon, i e porsentahe real di oksígeno mester keda konosí. Ora un instalashon ta traha ku konsentrashonnan mas haltu di oksígeno, por tin eksigensianan adishonal pa materialnan, limpiesa i prosedimentunan di yena.
Mas dilanti den e artíkulo nos lo wak kon ta analisá e meskla final, pakiko ta marka bòternan di Nitrox i kiko ta e diferensia entre oxygen clean i oxygen compatible.
Een geschikt ademgas samenstellen is geen toverkunst, maar vraagt om nauwkeurige berekeningen en metingen. De samenstelling moet passen bij de diepte en de functie van het gas tijdens de duik.
6. Trimix: helio pa buseo mas profundo
Ku Nitrox nos ta remplasá un parti di nitrógeno ku mas oksígeno. Esaki ta útil mientras nos ta keda den e profundidatnan kaminda e porsentahe mas haltu di oksígeno ta sigur. Pero ora nos ke buseá mas profundo, nos ta topa ku un problema: nos ke limitá nitrógeno pa redusí narkósis i densidat di gas, pero nos no por sigui remplas'é ku oksígeno sin límite. E preshon parsial di oksígeno lo bira demasiado haltu.
Pa buseo mas profundo, pues, nos ta introducí un di tres gas: helio (He).
Un meskla di oksígeno, nitrógeno i helio ta yama Trimix. E nòmber ta referí na e tres gasnan. Normalmente ta indiká e komposishon ku dos number. Trimix 18/45, por ehèmpel, tin 18% oksígeno i 45% helio. E 37% ku ta sobra ta nitrógeno.
E agregashon di helio tin dos bentaha prinsipal. Na promé lugá, helio tin un efekto narkótiko hopi mas chikí ku nitrógeno. Remplasando un parti di nitrógeno ku helio, nos por redusí e efekto narkótiko durante buseonan profundo.
Na di dos lugá, helio ta hopi mas lihé ku nitrógeno. Manera nos a mira kaba, densidat di un gas ta subi ku preshon ambiente. Un gas mas denso ta hasi mas difísil pa move e gas den e reguladó i den nos via respiratorio. Ku helio nos por limitá densidat di e meskla i redusí e trabou di hala rosea.
Normoxic i Trimix hipóksiko
No tur meskla di Trimix tin mesun porsentahe di oksígeno. Pa sierto buseonan tékniko ta usa Trimix normóksiko: un meskla ku tin sufisiente oksígeno pa hala rosea na òf serka di superfisie, ku helio agregá pa redusí e porsentahe di nitrógeno. Trimix 21/35, por ehèmpel, tin 21% oksígeno, 35% helio i 44% nitrógeno.
Pa buseonan hopi profundo por usa Trimix hipóksiko. Den e mesklanan aki, no solamente e porsentahe di nitrógeno ta mas abou, sino tambe esun di oksígeno. Na promé bista esaki por parse extraño, pasobra nos tin mester di oksígeno pa biba. Pero na profundidat grandi, e preshon ambiente haltu ta hasi ku asta un porsentahe relativamente chikí di oksígeno por duna un preshon parsial sufisiente.
Un ehèmpel ta Trimix 10/70: 10% oksígeno, 70% helio i 20% nitrógeno. Na superfisie e preshon parsial di oksígeno ta demasiado abou pa konsider'é un gas sigur pa hala rosea. Si nos usa 0,18 bar komo un límite mínimo ilustrativo, e preshon parsial aki ta yega na mas o ménos 8 meter. Ku un límite máksimo di 1,4 bar, e MOD teóriko ta 130 meter. Pero esaki no ta nifiká ku e gas ta sigur pa usa den henter e rango aki: e profundidatnan di uso i tur kambio di gas mester keda planifiká ku kuido.
Atrobe nos ta mira ku no ta e porsentahe di oksígeno so ku ta konta, sino su preshon parsial na e profundidat kaminda nos ta usa e gas. Un meskla ku ta adekuá pa un buseo hopi profundo por tin demasiado poko oksígeno pa hala rosea na superfisie.
Heliox
Si nos kita nitrógeno kompletamente for di e meskla, nos ta keda ku oksígeno i helio so. E meskla aki ta yama Heliox. E ta relashoná prinsipalmente ku buseo komersial i buseo hopi profundo, i su uso den buseo rekreativo i tékniko ta mas limitá ku esun di Trimix.
Helio no tin bentaha so
Por ta tentador pa pensa ku, pa buseá mas profundo, nos mester simplemente remplasá tur nitrógeno ku helio. Pero e kos no ta asina simpel.
Helio tin desbentahanan, aparte di su preis haltu. Pasobra e ta kondukí kalor hopi mihó ku aira, e por aumentá pèrdida di kalor si ta usa komo gas pa yena un traje seku. Helio tambe ta influenshá planifikashon di deskompreshon. Un buseo ku Trimix ta pidi otro kalkulashonnan i prosedimentunan ku un buseo ku aira òf Nitrox.
Na profundidatnan ekstremamente grandi, tin un otro limitashon: High Pressure Nervous Syndrome (HPNS). E sindrome aki por presentá durante buseonan hopi profundo ku helio, prinsipalmente na profundidatnan di mas o ménos 150 meter òf mas. Sintomanan por inkluí tembladera, espasmonan di múskulo i deterioro di koordinashon i funshonamentu mental. No ta profundidat so ku ta konta: e velosidat di desenso i di aumentá preshon tambe por tin influensia. Pa mayoria di buseonan tékniko HPNS no ta e problema prinsipal, pero den buseo ekstremamente profundo i buseo di saturashon e ta un faktor importante.
Trimix ta ampliá nos posibilidatnan, pero e no ta eliminá tur limitashon. Helio por redusí narkósis i densidat di gas, pero e ta trese otro komplikashonnan: kosto mas haltu, planifikashon di gas i deskompreshon mas kompleho, i eventualmente otro limitashonnan fisiológiko.
Ora diferente mesklanan ta adekuá pa diferente profundidatnan, un pregunta nobo ta surgi: kon un buseadó ta kambia di un gas pa otro durante e mesun buseo?
7. Un buseo, diferente gasnan pa hala rosea
Den un buseo rekreativo komun, e situashon ta relativamente simpel: nos ta kuminsá ku un bòtèr di aira òf Nitrox i nos ta hala rosea di e mesun gas durante henter e buseo. Den buseo tékniko esaki por ta diferente. Un buseadó por hiba varios bòternan ku mesklanan diferente i kambia di gas mas ku un biaha durante e buseo.
E motibu ta simpel: e gas mas adekuá ta dependé di profundidat. Un meskla ku ta bon pa hala rosea na 70 meter no necesariamente ta esun mihó na 20 òf 6 meter. I un gas ku ta hopi útil na 6 meter por ta mortal na 40 meter. Segun e funshon ku kada meskla tin den e plan di buseo, nos ta papia di bottom gas, travel gas i deco gas.
Bottom gas
Bottom gas ta e gas ku e buseadó ta usa durante e parti mas profundo di e buseo. Den sierto buseonan tékniko relativamente poko profundo, esaki por ta aira òf Nitrox. Na profundidatnan mas grandi, generalmente ta usa Trimix. E komposishon ta dependé di e profundidat máksimo planifiká, e preshon parsial di oksígeno, e efekto narkótiko i e densidat di gas.
Den buseonan hopi profundo, e porsentahe di oksígeno den e bottom gas por ta asina abou ku e meskla no ta sigur pa hala rosea na superfisie. Esei ta un bottom gas hipóksiko.
Travel gas
Den un situashon asina, e buseadó por tin mester di un travel gas. E ta kuminsá ku un gas ku ta sigur pa hala rosea na superfisie i durante e promé parti di e desenso. Solamente ora el a yega na un profundidat adekuá, e ta kambia pa e bottom gas hipóksiko. Durante e subida, e por kambia bek pa un gas ku ta adekuá pa profundidatnan mas chikí. Den buseonan hopi kompleho por usa mas ku un travel gas.
Gas pa deskompreshon
Durante deskompreshon, nos ke stimulá eliminashon di gasnan inerte, manera nitrógeno i helio, for di nos kurpa. P'esei buseadónan tékniko ta usa mesklanan ku un porsentahe relativamente haltu di oksígeno durante sierto paradanan di deskompreshon.
Un gas di deskompreshon komun ta EAN50, ku 50% oksígeno. Na profundidatnan mas chikí tambe por usa oksígeno puro. E porsentahe haltu di oksígeno ta redusí e preshon parsial di gasnan inerte den pulmonnan, loke ta yuda e gasnan aki sali for di e tehidonan i por redusí e tempu di deskompreshon.
Pero mas oksígeno no ta semper mihó. EAN50 tin su MOD, i oksígeno puro por usa solamente na profundidatnan chikí, pasobra e ppO₂ ta subi ku profundidat. Kada gas di deskompreshon mester ta adekuá pa e profundidat kaminda e buseadó ta kambia pa dje.
Technische duikers nemen vaak meerdere flessen mee, elk met een eigen gas en functie. Die extra uitrusting vraagt om zorgvuldige planning en training.
E gas korekto na e profundidat korekto
Den un buseo tékniko, un buseadó por kuminsá ku EAN32 komo travel gas, kambia pa Trimix komo bottom gas durante e desenso i despues kambia bek pa otro gas durante e subida. Na 21 meter e por kambia pa EAN50 pa deskompreshon, i na 6 meter pa oksígeno puro durante e paradanan final. E mesklanan eksakto i e momentonan di kambio ta dependé di e plan di buseo.
E kambio di gas (gas switch) ta un di e momentonan mas krítiko den un buseo tékniko. Si un buseadó tuma e reguladó robes i hala rosea di un gas ku tin demasiado oksígeno pa e profundidat aktual, e konsekuensianan por ta grave. I si e kambia pa un gas hipoksiko na un profundidat demasiado chikí, e por pèrdè konosementu pa falta di oksígeno.
P'esei bòternan di stage i deskompreshon ta marka klaramente, i buseadónan tékniko ta sigui prosedimentunan fiho promé ku kada kambio di gas. Nan ta kontrolá no solamente kua bòtèr nan ta bai usa, sino tambe kiko e bòtèr ta kontené i si e gas ta sigur na e profundidat aktual.
Reguladónan i mangunan por tin kolónan diferente pa yuda rekonosé nan. Pa gasnan di deskompreshon ku un porsentahe haltu di oksígeno, por ehèmpel, ta usa mangu berde den sierto konfigurashonnan. Pero no tin un kódigo universal di koló ku nos por konfia riba dje so. Identifikashon sigur ta dependé di e markashon riba e bòtèr, e análisis di gas i e MOD, no solamente di koló di un mangu.
Esaki ta un punto práktiko importante: na bista so, nos no por sa si un bòtèr tin aira, EAN32, EAN50 òf Trimix 18/45. Promé ku un buseadó usa un gas, e mester sa ku siguridat kiko tin den e bòtèr.
8. Midi, marka i usa ku siguridat
Bo no por mira, hole ni pruba ku bo lenga kiko tin den un bòtèr di buseo. Oksígeno, nitrógeno i helio ta gasnan transparente, sin holó ni sabor. Aira normal, EAN32, EAN50 i Trimix 18/45 por parse eksaktamente meskos, pero bou di preshon nan propiedatnan ta hopi diferente. Manera nos a mira den e kapítulo anterior, hala rosea di un gas robes na un profundidat robes por tin konsekuensianan mortal. P'esei nos mester analisá i marka tur meskla spesial di gas, i usa nan ku hopi kuido.
Midi oksígeno
Ora nos ta usa Nitrox, nos mester sa ku presishon kuantu oksígeno e meskla ta kontené. Pa esaki nos ta usa un analisadó di oksígeno. Mayoria di e aparatonan portátil ta traha ku un sensor elektrokímiko. Oksígeno ta partisipá den un reakshon kímiko den e sensor, ku ta produsí un señal eléktriko. E señal ta dependé di preshon parsial di oksígeno, i e aparato ta usa esaki pa determiná e porsentahe di oksígeno.
Promé ku midi, nos mester kalibrá e analisadó. Normalmente nos ta hasi esaki ku aira komun, ku ta kontené mas o ménos 20,9% oksígeno. Despues nos ta laga un fluho chikí i kontrolá di e gas pasa serka di e sensor, i nos ta lesa e resultado.
E kontrol aki ta mas importante ku bo por pensa. E diferensia entre EAN32 i EAN36 ta influensiá tantu e planifikashon di deskompreshon komo e profundidat máksimo di uso (MOD). Si bo pone un porsentahe inkorekto den bo komputadó di buseo, e aparato lo hasi su kalkulashonnan ku informashon inkorekto. P'esei e buseadó mester analisá personalmente e gas ku e ta bai usa. Un porsentahe skirbí riba e bòtèr na e stashon di yena no ta remplasá e kontrol aki.
E sensor elektrokímiko mes tambe tin un bida limitá. E reakshon kímiko ta konsumí e material den e sensor poko poko, asta ora bo no ta usa e analisadó. Dependiendo di e modelo, uso i kondishonnan di warda, hopi sensor ta dura mas o ménos un te dos aña. Despues nos mester remplasá nan. Un sensor di oksígeno ta un parti di konsumo, no un aparato ku ta dura pa semper.
Midi helio
Pa Trimix, midi oksígeno so no ta sufisiente. Nos mester sa tambe kuantu helio e meskla ta kontené. P'esei tin analisadónan di helio i aparatonan kombiná ku por midi tantu O₂ komo He.
Un analisadó di helio no ta traha ku e mesun prinsipio elektrokímiko. Algun modelo ta midi konduktividat térmiko: helio ta transportá kalor hopi mas lihé ku nitrógeno i oksígeno. Midi kon e gas ta transportá kalor ta permití e aparato estimá su kontenido di helio.
Otro modelo ta usa un método akústiko. Nan ta midi e velosidat di zonido den e meskla. Pasobra zonido ta move na diferente velosidat den diferente gasnan, e aparato por kompará e resultado ku valornan konosí i kalkulá e porsentahe di helio.
Tur dos método ta basa riba propiedatnan físiko di e gas. Un analisadó kombiná di O₂/He tin ademas un sensor separá pa oksígeno. Si nos midi 18% oksígeno i 45% helio den Trimix 18/45, e 37% ku ta resta ta prinsipalmente nitrógeno.
Manera ku Nitrox, un análisis korekto ta indispensabel pa planifiká un buseo ku Trimix. Un porsentahe inkorekto di oksígeno òf helio por kambia e ppO₂, e efekto narkótiko, e densidat di gas i e kalkulashonnan di deskompreshon.
Marka i rekonosé
Despues di analisá e meskla, mester ta kla kiko e bòtèr ta kontené. P'esei nos ta marka bòternan di Nitrox, Trimix i gas pa deskompreshon ku informashon relevante. Dependiendo di e prosedimentunan i e normanan di entrenamentu, esaki por inkluí e porsentahenan di oksígeno i helio, e MOD, fecha di análisis i nòmber òf inisialnan di e persona ku a hasi e kontrol.
Pa buseadónan tékniko, e marka di MOD ta partikularmente importante. Riba bòternan di stage i deskompreshon, e profundidat máksimo ta wordu indiká grandi i kla, pa e buseadó por kontrolá bou di awa si e gas ta adekuá pa e profundidat aktual.
Koló di mangu òf otro parti di ekipo por yuda pa rekonosé un gas, pero koló so no ta prueba di kiko tin den un bòtèr. E base di siguridat ta análisis, markashon kla i kontrol promé ku kambia gas.
Limpiesa pa oksígeno i kompatibilidat ku oksígeno
Un konsentrashon haltu di oksígeno ta pidi kuido ekstra, tantu di e buseadó komo di e persona ku ta yena e bòtèr. Oksígeno mes no ta un kombustibel, pero e ta sostené kombustion. Materialnan ku normalmente no ta forma un problema den aira por pega kandela mas fásil i kima mas intensamente den un ambiente ku hopi oksígeno. Aseit, grasa i otro kontaminantenan ta un risiko importante.
E término oxygen clean ta nifiká ku un parti a wordu limpiá segun un prosedimentu spesífiko pa kita kontaminantenan ku por kousa kandela den un ambiente rikí na oksígeno. Esaki no ta meskos ku oxygen compatible: e último término ta referí na si e materialnan i e konstrukshon ta adekuá pa e aplikashon spesífiko ku oksígeno.
Un parti por ta limpiá bon, pero no ta kompatibel ku tur aplikashon di oksígeno. I un sistema ku ta konstrui ku materialnan kompatibel por bira peligroso si aseit òf grasa kontamin'é. Pa traha ku siguridat, selekshon di material, limpiesa, preshon, konsentrashon di oksígeno i kondishonnan di uso mester ta adekuá na otro.
Kua parti mester ta oxygen clean i kua normanan ta aplikabel ta dependé di e método di yena, e ekipo i e prosedimentunan. Den partial-pressure blending, por ehèmpel, oksígeno puro ta drenta den e bòtèr bou di preshon haltu. Esaki ta pone otro eksigensianan ku un sistema kaminda solamente gas ku ya ta mesklá, ku un porsentahe mas abou di oksígeno, ta pasa den sierto partinan.
P'esei produsí i yena Nitrox òf Trimix no ta simplemente agregá un tiki oksígeno òf helio na un bòtèr. Detras di un bòtèr bon marká tin ekipo adekuá, prosedimentunan di siguridat, análisis i un kontrol final di e buseadó mes.
Bij het duikven vertrouwen we de bartender niet zomaar, maar meten we onze mix altijd zelf na!
9. Kada gas ta pidi su propio konosementu
Analisa i marka gas korektamente ta importante, pero ekipo i prosedimentu so no ta basta. E echo ku tin diferente gasnan pa buseo no ta nifiká ku tur buseadó sertifiká por usa nan sin mas. Pa Nitrox, gasnan di deskompreshon, Trimix i rebreathernan tin entrenamentu spesialisá. Esaki ta konta tambe pa e personanan ku ta produsí i meskla e gasnan. Kuantu mas kompliká e buseo ta bira, tantu mas importante ta planifikashon, deskompreshon, konfigurashon di ekipo i prosedimentunan pa maneha problemanan bou di awa.
Pa mayoria di buseadónan rekreativo, e promé paso ta un kurso di Enriched Air Nitrox. Den e kurso aki nan ta siña e bentahanan i limitashonnan di Nitrox, kon kalkulá eksposishon na oksígeno i MOD, kon analisá i marka un bòtèr i kon pone e porsentahe korekto den e komputadó di buseo. Normalmente kursonan rekreativo ta kubri mesklanan ku te 40% oksígeno.
Esaki no ta hasi un buseadó bira automáticamente un buseadó tékniko. Buseonan rekreativo ku Nitrox ta keda normalmente denter di e límitenan sin deskompreshon obligatorio: e buseadó por subi direktamente na superfisie, ku e paradanan di siguridat rekomendá.
Den entrenamentu tékniko e situashon ta kambia. Buseadónan ta siña planifiká buseonan ku paradanan obligatorio di deskompreshon i, si ta nesesario, ku diferente mesklanan di gas. Dependiendo di e organisashon di entrenamentu, e kursonan por yama Advanced Nitrox, Decompression Procedures òf Extended Range. Nan ta trata, entre otro, planifikashon di gas, deskompreshon, konsumo di oksígeno, uso di diferente bòternan, kambio di gas, ekipo redundante i prosedimentunan di emergensia.
Pa buseonan mas profundo tin entrenamentu spesífiko pa Trimix. Tin kursonan pa Trimix normóksiko i hipóksiko, aunke e nòmbernan i límitenan ta varia segun e organisashon. E buseadó ta siña traha ku e propiedatnan di helio, densidat di gas, narkósis i e konsekuensianan pa planifikashon di deskompreshon.
Pero sa usa un gas no ta meskos ku sa produsí e gas. P'esei tin kursonan aparte pa Nitrox Gas Blender i Trimix Gas Blender. Den entrenamentu pa meskla Nitrox bo ta siña e métodonan di produksion, kalkulashon di meskla, análisis i e medidanan di siguridat pa traha ku oksígeno. Kompatibilidat i limpiesa pa oksígeno ta partinan importante di e programa.
Un kurso di Trimix Gas Blender ta bai un paso mas leu. E ta trata kon kombiná oksígeno, nitrógeno i helio, teniendo kuenta ku e gasnan disponibel, e komposishon deseá i e preshon final. Kontrol i dokumentashon di e meskla final ta indispensabel. Un sertifikado pa buseá ku Nitrox òf Trimix no ta duna bo automáticamente e kalifikashon pa meskla e gasnan.
Rebreathernan tin nan propio ruta di entrenamentu. Den un closed-circuit rebreather (CCR), e gas ku e buseadó ta saka for di su pulmonan no ta wordu largá kompletamente den awa. E gas ta sirkulá den un sistema será. Un material absorbente ta kita dióksido di karbon, i e aparato ta agregá oksígeno pa mantené e preshon parsial deseá.
Tin tambe semi-closed-circuit rebreathernan (SCR). Den e aparatonan aki, un parti di e gas ta bolbe den e sistema, mientras otro parti ta sali i gas fresku ta drenta. Tur dos sistema ta pidi prosedimentunan, mantenimentu i entrenamentu diferente for di un aparato normal di open-circuit.
Entrenamentu di rebreather ta generalmente spesífiko pa un modelo, manera rEvo CCR òf Mares Horizon SCR. Si bo ke kambia pa otro modelo, normalmente bo mester un entrenamentu adishonal (crossover). Pa buseonan profundo ku CCR por usa Trimix komo gas di dilushon, loke ta pidi konosementu i entrenamentu adishonal.
E sertifikashon, profundidat máksimo i mesklanan permití ta dependé di e organisashon i e programa di entrenamentu. Pero e prinsipio general ta simpel: kada paso nobo ta pidi mas konosementu i abilidat. Un sertifikado di Enriched Air Nitrox no ta kalifiká bo pa usa EAN50 pa deskompreshon, i eksperensia ku deskompreshon no ta nifiká ku bo por usa Trimix hipóksiko.
Un Divemaster no mester necesariamente hasi tur e kursonan tékniko aki. Pero e mester komprondé ku detras di kada bòtèr ekstra, meskla di gas i konfigurashon spesial tin un plan i entrenamentu spesífiko. Un bòtèr ku EAN50 òf oksígeno no ta simplemente un bòtèr mas. I Trimix hipóksiko no ta un gas ku un buseadó sin entrenamentu por usa sin risiko.
Van Nitrox tot decompressieduiken, Trimix en rebreathers: elke stap vraagt om aanvullende kennis en training. Zelf gasmengsels maken vereist bovendien een aparte opleiding.
10. E problema ku helio
Helio tin propiedatnan ku ta hasi'é hopi útil pa buseo profundo. E ta lihé, su efekto narkótiko ta hopi chikí i e ta yuda baha densidat di e gas di respirashon. Pero helio tin un desbentaha práktiko importante: e ta karu i su disponibilidat ta limitá.
Esaki por parse straño. Despues di hidrógeno, helio ta e elemento mas komun den universo. Pero riba tera e situashon ta diferente. Helio ta asina lihé ku, ora e yega den atmósfera, un parti por eskapá finalmente pa espasio. Nos no por simplemente saka helio for di aira manera nos ta hasi ku nitrógeno i oksígeno.
Mayoria di e helio industrial ta bini for di depósito di gas natural, kaminda e a akumulá durante miyonnan di aña. Helio ta forma, entre otro, pa desintegrashon radioaktivo di uranio i torio den roka. Solamente sierto depósito ta kontené sufisiente helio pa su ekstrakshon ta económikamente rentabel. E fuentenan aki ta limitá.
Buseo ta usa solamente un parti chikí di e helio mundial. E gas ta importante tambe pa aparatonan médiko, investigashon sientífiko i industria di semikonduktor. Demanda grandi, kapasidat limitá di produksion i interrupshonnan den suministro a kontribuí na subida di preis durante e último dékadanan.
For di mas o ménos 2005–2010 e subida di preis a bira partikularmente notabel. Rondó di 1970, e preis mayorista di helio na Merka tabata mas o ménos US$0,75 pa 1.000 liter. Rondó di 2000 e tabata kasi US$2; na 2021 mas o ménos US$7,40; i pa 2025 e preis base estimá tabata rondó di US$11,65 pa 1.000 liter. Esakinan ta preisnan mayorista. E buseadó ta paga mas pa motibu di transporte, warda gas, huur di silinder i otro gastunan.
Na 2026, un preis indikativo pa e konsumidó final por ta entre US$0,10 i US$0,20 pa liter di helio, dependiendo di e merkado. Un bòtèr di 11 liter yená te 200 bar ku Trimix 21/35 ta kontené, den un kalkulashon simplifiká, mas o ménos 770 liter di helio. E helio so por kosta entre US$77 i US$154. Asina bo por komprondé kon un yena di Trimix por yega fásil na US$100–150 òf mas.
E preis por subi òf baha den korto plaso, pero no tin hopi motibu pa spera ku helio lo bira barata pronto. E depósito i kapasidat di produksion ta limitá i konsentrá den algun pais, manera Merka, Qatar, Algeria i Rusia, mientras e demanda di industria i investigashon ta sigui grandi.
Den buseo ku open-circuit, kada biaha ku bo saka rosea e gas ta sali komo burbuhanan den awa. E helio ku bo a paga p'e ta desaparesé despues di un solo biaha ku bo saka rosea. I kuantu mas profundo bo ta buseá, mas gas bo ta konsumí for di bo reserva.
Na 70 meter, e preshon ambiente ta mas o ménos ocho biaha e preshon na superfisie. Un rosea di un liter na e profundidat ei ta representá mas o ménos ocho liter di gas liberá for di e reserva, kontando e volúmen na preshon di superfisie. Ku Trimix 18/45, esaki ta mas o ménos 3,6 liter di helio pa kada rosea di un liter. Na e preisnan indikativo aki, e helio so ta kosta entre US$0,36 i US$0,72 pa rosea. Durante esfuerso, ora e buseadó ta hala mas rosea, e kosto por subi ainda mas.
E kosto haltu di helio ta un di e motibunan ku rebreathernan a bira mas interesante pa buseo tékniko profundo. Un closed-circuit rebreather (CCR) ta reutilisá gran parti di e gas ku e buseadó ta saka for di su pulmonan. E sistema ta kita dióksido di karbon i ta agregá oksígeno pa remplasá loke e kurpa a konsumí. Asina, solamente un parti relativamente chikí di e gas mester wordu remplasá òf largá for di e sistema, por ehèmpel durante bahada, subida i sierto operashonnan di e aparato.
P'esei un CCR por konsumí solamente un frakshon di e helio ku un buseadó di open-circuit lo mester pa un buseo komparabel. Pa un buseadó tékniko ku ta usa Trimix regularmente, e sparmentu aki por yuda kompensá e preis haltu di kompra di un rebreather.
Pero un rebreather no ta simplemente un manera barata pa buseá ku Trimix. E sistema ta mas kompliká, ta pidi entrenamentu i mantenimentu spesífiko i ta introducí otro risikonan. Sin embargo, pa buseadónan ku ta hasi buseonan profundo regularmente, e redukshon di konsumo di helio por ta un argumento práktiko i ekonómiko importante.
Helium is nuttig voor diepe duiken, maar kostbaar. Bij open-circuitduiken verdwijnt het gas na iedere ademteug als bellen in het water.
11. Nos por remplasá helio ku otro gas?
Si helio ta asina karu i difísil pa haña, e pregunta ta lógiko: nos no por remplas'é ku un otro gas?
E posibilidatnan ta limitá. Laga nos wak e tabla periódiko di Mendeléyev, ku probablemente bo a siña konosé den les di kímika. E tabla ta mustra tur e elementonan kímiko konosí. Di e 118 elementonan, solamente 11 ta gas bou di kondishonnan normal di temperatura i preshon: hidrógeno (H₂), nitrógeno (N₂), oksígeno (O₂), flúor (F₂), kloro (Cl₂) i seis gas noble: helio (He), neon (Ne), argon (Ar), kripton (Kr), xenon (Xe) i radon (Rn).
Van alle elementen spelen er maar een paar een rol in ademgassen. Zuurstof, stikstof en helium worden veel gebruikt; waterstof is onderzocht voor experimentele duiken op extreme diepte.
Nos konosé oksígeno, nitrógeno i helio kaba. E otro ocho kandidatonan nos por evaluá un pa un. Mayoria ta kai afó rápidamente: algun ta venenoso òf demasiado reaktivo; otro ta demasiado pisá òf tin un efekto narkótiko fuerte bou di preshon.
Flúor ta hopi reaktivo, korosivo i tóksiko. Kloro tambe ta venenoso i por dañá wowo i pulmon. Den un meskla di respirashon, e preshon parsial di kada gas ta subi ku profundidat, loke por hasi eksposishon ainda mas peligroso. Ningun di e dos gasnan aki ta adekuá pa hala rosea.
Entre e gasnan noble, radon por wordu eliminá mesora: aunke e ta relativamente inerte kímikamente, e ta radioaktivo. Kripton i xenon tambe no ta bon kandidatonan pa buseo profundo. Nan ta mas pisá ku nitrógeno i tin efektonan narkótiko fuerte bou di preshon. Xenon asta ta wordu usa komo anestésiko den medesina. Nan lo empeorá e problemanan di narkósis i densidat di gas, en bes di solushoná nan.
Argon tin un problema similar. E no ta tóksiko den e sentido aki, pero e ta mas denso ku aira i tin un efekto narkótiko fuerte bou di preshon. Komo remplasante di helio, e lo hasi hala rosea mas difísil. Sin embargo, argon sí tin un uso den buseo tékniko: e por wordu usa pa yena un traha di buseo seku, pasobra e ta transportá kalor relativamente poko i por yuda ku isolashon térmiko. Pero no komo gas pa hala rosea.
Neon ta mas interesante. E ta mas lihé ku nitrógeno, su efekto narkótiko ta chikí i investigadónan a studia su uso den buseo profundo. Pero kompará ku helio, e tin poko bentaha práktiko. Neon ta mas denso, mas skars i generalmente mas karu. Nos lo paga mas pa un gas ku no ta resolvé e problema mihó. P'esei neon tambe ta kai afó.
Nos último kandidato ta hidrógeno. Esaki ta e gas mas lihé ku nos konosé. Den e tabla periódiko e ta na e promé lugá, ku number atómiko 1. Su átomo ta konsistí di un proton i un elektron. Manera oksígeno (O₂) i nitrógeno (N₂), hidrógeno (H₂) ta forma molékulanan ku dos átomo. Su densidat ta ekstremamente abou: mas o ménos mitar di esun di helio. Pa buseo hopi profundo esaki ta un propiedat interesante, pasobra densidat di gas i esfuerso pa hala rosea ta limitashonnan importante.
Pero tin un problema grandi: hidrógeno ta hopi inflamabel. Huntu ku sufisiente oksígeno e por forma un meskla eksplosivo. I oksígeno ta presisamente e gas ku nos tin mester pa biba. E kombinashon aki ta pidi ekipo, prosedimentunan i medidanan di siguridat kompletamente diferente for di loke nos ta usa normalmente pa aira, Nitrox i Trimix.
Tòg hidrógeno komo gas di respirashon no ta solamente un idea teóriko. For di mas ku ochenta aña investigadónan ta eksperimentá ku mesklanan di hidrógeno i oksígeno (Hydrox) i ku mesklanan ku tambe ta kontené helio (Hydreliox). E ingeniero sueko Arne Zetterström a hasi eksperimento durante Segunda Guera Mundial, pero a muri durante un buseo eksperimental na 1945. Despues investigashon a sigui den programa militar i na e kompania franses COMEX, ku a hasi buseonan profesional ku gasnan ku hidrógeno na profundidatnan di mas ku 500 meter den Laman Mediteráneo na 1988. E investigashon aki a keda prinsipalmente limitá na programa spesialisá di buseo profundo.
Na febrüari 2023, un eksperimento na Nobo Selanda a habri un perspektiva nobo. Richard Harris, un buseadó di kueba australiano i anestesiólogo, ta konosí internacionalmente pa su papel den e reskate di e mucha húngadónan di futbòl tailandes na 2018. E tabata ke sa si hidrógeno por yuda buseadónan bai mas profundo ku e mesklanan konvenshonal di Trimix.
E lugá tabata Pearse Resurgence, un sistema impresionante di kuebanan profundo na Isla Sur di Nobo Selanda. Na 2020 Harris i su ekipo Wetmules a yega 245 meter. Pero na e profundidat ei Harris a sufri di tembladera ku e no por a kontrolá, un síntoma di High Pressure Nervous Syndrome (HPNS). E sindrome neurológiko aki por presentá bou di preshon ekstremamente haltu i por kousa tembladera, problemanan di koordinashon i deterioro di abilidatnan motor i mental.
HPNS no tabata e úniko problema. Na profundidatnan asina grandi, hala rosea mes ta bira mas difísil. E gas mester pasa dor di e aparato di respirashon i e víanan respiratorio pa yega na e pulmonnan. Durante e proseso aki tin resistensia. Dos propiedatnan importante ta densidat i viskosidat: kuantu mas denso e gas ta, mas energia ta nesesario pa move'é; viskosidat tambe ta influensiá e resistensia, spesialmente den pasadishinan estrecho. Bou di preshon ekstremamente haltu, densidat di gas ta bira un problema grandi. E buseadó mester hasi mas esfuerso pa hala rosea.
Den sierto mesklanan profundo ku helio, investigadónan ta agregá un tiki nitrógeno pa yuda redusí síntomanan di HPNS. Pero nitrógeno ta mas pisá ku helio, asina ku e ta subi densidat di e meskla. Un medida ku por yuda kontra HPNS por, pues, hasi respirashon mas difísil.
Hidrógeno por ofresé un posibilidat pa trata tur dos problema. Su densidat ta mas abou ku esun di helio, i e por tin un efekto narkótiko leve ku posiblemente ta yuda kontra síntomanan di HPNS. E pregunta grandi tabata si e posibel bentahanan por kompensá e risikonan di usa un gas inflamabel den un rebreather.
Dia 14 di febrüari 2023, Harris i su kompañero di buseo Craig Challen a baha te mas o ménos 230 meter. Harris tabata usa un konfigurashon spesial ku dos rebreather independiente. For di mas o ménos 200 meter, e a kuminsá agregá hidrógeno na su gas di respirashon. Na e profundidat máksimo, e meskla estimá tabata kontené 3% oksígeno, 59% helio i 38% hidrógeno: un meskla eksperimental sin nitrógeno, konosí komo Hydreliox.
Anto algu remarkabel a pasa. E tembladeranan ku Harris a sinti for di mas o ménos 180 meter a desaparesé. E por a move ku mas kontrol, sin e síntomanan ku a limit'é durante su buseonan anterior. Durante e eksperimento no a observá un problema direktamente relashoná ku e meskla.
Despues di un buseo di mas o ménos 13 ora, ku gran parti di e tempu dediká na deskompreshon, e dos buseadónan a bolbe na superfisie salbu. E eksperimento no a demostrà ku hidrógeno ta sigur pa uso general den buseo. Pero e a mustra ku, bou di kondishonnan hopi spesífiko i ku preparashon ekstenso, e uso aki tabata posibel.
E médiko di buseo Simon Mitchell, ku a partisipá den preparashon i evaluashon sientífiko di e ekspedishon, a resumí e resultado ku un meskla di prudensia i optimismo. Su promé konklushon tabata ku e posibilidat di sobreviví un buseo asina ta mas grandi ku sero. Su segundo konklushon tabata mas ambisioso: hidrógeno por habri kaminda pa buseo eksploratorio mas profundo ku 250 meter.
Si bo ke komprondé kuantu preparashon, konosementu i risiko tin detras di e eksperimento, ta bale la pena wak e presentashon di Mitchell. Ku imágennan impresionante, resultadonan interesante di fisiologia di buseo i un tiki humor, e ta duna un bista riba un mundu kaminda asta buseadónan tékniko ku hopi eksperensia ta sigui eksplorá loke ta posibel.
Tijdens een experimentele duik op extreme diepte rapporteerde Richard Harris dat zijn tremoren afnamen nadat waterstof aan het ademgas was toegevoegd. Dat resultaat is interessant, maar maakt waterstof nog geen algemeen veilig duikgas.
12. No ta magia, sino físika di gas
Nos a kuminsá e artíkulo aki ku aira komun i nos ta terminá ku buseo eksperimental ku hidrógeno na mas ku 200 meter. Den kaminda nos a topa ku diferente mesklanan di Nitrox i Trimix, gasnan pa e parti profundo di un buseo, gasnan pa baha i gasnan pa deskompreshon. Pero e prinsipio ta semper mesun: nos ta adaptá e komposishon di e gas na e profundidat i e propósito di kada fase di e buseo.
Kada adaptashon ta trese un limitashon nobo. Mas oksígeno ta nifiká ménos nitrógeno, pero tambe un risiko mas grandi di toksisidat di oksígeno. Helio ta redusí e efekto narkótiko i e trabou di hala rosea, pero e ta skars i karu. Hidrógeno por ofresé posibilidatnan nobo pa buseo ekstremamente profundo, pero e ta introducí risikonan di siguridat diferente. No tin un gas di respirashon perfekto pa tur situashon.
Komo Dive Professional, bo no mester sa usa òf produsí tur e mesklanan aki bo mes. Pero bo mester komprondé pakiko nan ta wordu usa, kiko nan limitashonnan ta i pakiko análisis i identifikashon korekto di e gas ta asina importante. E propósito di e artíkulo aki ta duna bo e konosementu di base ei, no siña bo meskla Trimix òf planifiká buseonan tékniko. Pa esaki bo tin mester di entrenamentu spesialisá, ekipo adekuá i eksperensia práktiko.
Na final, tur kos ta bolbe na e mesun prinsipio ku nos a mira ora nos a trata aira komprimí: un gas di respirashon no mester ta solamente limpi i adekuá pa hala rosea, sino tambe pa e preshon na kua bo ta bai usa'é. Un meskla ku ta ideal na un profundidat por ta mortal na un otro. I ta presisamente p'esei un bon Dive Professional no ta kontentu ku sa kiko tin den un bòtèr. E ke komprondé tambe pakiko e gas ta mesklá di e manera ei.